Truyện kiếm hiệp Kim Dung, mấy ai mà không yêu thích. Và mỗi lần ngồi đọc tiểu thuyết Kim Dung, lại thấy nhiều điều tâm đắc. Trong một lần tự hỏi, nếu phải nhận xét về Đoàn Dự và Mộ Dung Phục trong một câu, thì phải nhận xét thế nào?
Cố nhiên có thể nêu ra vô số nhận xét, rằng Đoàn Dự là một chàng trai chung tình, là người tốt, người nghĩa hiệp, còn Mộ Dung Phục là độc ác, ích kỷ, tiểu nhân…
Tất cả những nhận xét ấy đều đúng. Nhưng nếu chỉ có vậy, thì ý nghĩa sâu xa trong hai nhân vật này thì chưa lĩnh hội được, vì Kim Dung gởi gắm nhiều triết lý cuộc sống sâu xa hơn thế.
Đạo Phật có một triết lý sâu sắc là “sắc sắc không không”, ý nghĩa của nó có thể rất thâm thúy và khó hiểu. Nói một cách dân dã, ý nghĩa là “có có không không” để diễn tả sự ‘không’ và ‘có’, một quan niệm tương đối. Có mà không, không mà có, khó lường lắm thay.
Triết học gia cổ đại của Hi Lạp Socrates có câu nói nổi tiếng là: "Tôi chỉ biết một điều, là tôi không biết gì cả". Người thông minh nhất là người tự nhìn nhận mình không biết gì cả. Trong trường hợp đó, ông “có” rất nhiều. Đó cũng là một phần nào của ý nghĩa “sắc sắc không không” trong Phật học
Trở lại với bộ truyện Thiên Long Bát Bộ, thông điệp “sắc sắc không không” được tác giả chuyển tải hoàn chỉnh trong hai nhân vật đối lập chính – tà, là Đoàn Dự và Mộ Dung Phục. Đây là hai nhân vật xuyên suốt của bộ truyện và tham dự nhiều mâu thuẫn ân oán.
Bây giờ ta hãy xem họ có gì, và không có gì? Tại sao họ không có mà tác giả cho là có và ngược lại.
Mộ Dung Phục là con trai độc nhất của Mộ Dung Bác, là dòng dõi quý tộc của nước Đại Yên đã bị diệt vong. Mộ Dung Bác một đời muốn khôi phục lại nước Yên và gia tộc của mình nên đã nghĩ ra những mưu mô xảo quyệt, gây chiến tranh thù địch giữa các thế lực Trung Nguyên và các quốc gia lân cận. Ông chết đi (sau này mới biết là chết giả) khi sự nghiệp khôi phục Yên quốc còn giang dỡ. Tất cả đại nghiệp của gia tộc đặt lên vai chàng trai Mộ Dung Phục.
Như vậy, cái có của mộ Dung phục là tiếng tăm, danh gia vọng tộc, là con nhà quý phái. Điều này không phải tự nhiên mà người ta có được. Tự hào lắm thay!
Mộ Dung Phục là một chàng trai anh tuấn, luận về võ công và danh tiếng sánh ngang với Kiều Phong, chính vì vậy mà giang hồ có câu 'Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung’. Quả thật nhà Mộ Dung không phải là hư danh, bởi vì Mộ Dung Phục có môn võ là dùng võ người để đánh người, bởi vậy biết bao cao thủ đều phải chịu thất bại.
Như vậy, Mộ Dung Phục có cả thực tài và tiếng tăm lừng lẫy.
Mộ Dung Phục còn có hồng nhan tri kỷ là Vương Ngữ Yên, người xinh đẹp bội phần, thông minh tuyệt đỉnh, và hết lòng vì chàng. Vương Ngữ Yên tuy không thích chuyện quốc gia đại sự, nhưng ép mình đọc sách võ công để giúp ích cho Mộ Dung Phục. Quả thật, những khi Mộ Dung Phục gặp khó khăn trong võ học thì đều được cô gái này giúp đỡ.
Mộ Dung Phục lại có những thuộc hạ tài giỏi, và trung thành. Đó là Bao Bất Đồng và Phong Ba Ác cũng nổi tiếng khắp thiên hạ.
Đầu truyện, Kim Dung cũng ưu ái kể về lại lịch của Mộ Dung Phục một cách kỹ lưỡng và rõ ràng, ngay cách xuất hiện của chàng không phải tầm thường mà qua những lời kể của những nhân vật, rồi mới đường đường xuất hiện khiến cho người đọc có cảm nhận tốt về nhân vật này.
Chính vì vậy Mộ Dung Phục cho rằng mình có tất cả, chàng nói: “Không nam nam bắc bắc gì cả, trên đời này chỉ có Mộ Dung Phục ta”. Tuy vậy, chưa khôi phục được Yến quốc, nhưng lại đối xử với người khác như là bề trên đối xử với bề dưới, nhỏ nhen ích kỷ. Mộ Dung Phục cũng không coi trọng tình yêu của Vương Ngữ Yên, mà dùng cô giống như là con bài của mình.
Cuối cùng, Mộ Dung Phục vì cái háo danh đó mà làm hại mình, trở thành người điên, bởi vì tham vọng quá mà hóa rồ. Ngay cả người trước đây yêu thương mình cũng ra đi.
Trong khi đó, Đoàn Dự xuất hiện tưởng chừng như không có gì. Tuy xuất thân là Vương gia nước Đại Lý, nhưng Đoàn Dự không chịu học võ công, nên bản lãnh tầm thường, tính tình hiền lành, và đi đâu cũng bị người khác chê bai ức hiếp cho là ngờ nghệch (lời của Vương Ngữ Yên).
Lại còn bị nhà sư Cưu Ma Trí ức hiếp đi lên phía Bắc lưu lạc giang hồ, đi đâu người ta cũng coi chàng là chẳng đáng để coi trọng.
Nhưng tất cả trên hết, Đoàn Dự có một tấm lòng đối tốt – hết lòng với mọi người, một tinh thần hiệp nghĩa, và một mối tình chung thủy với Vương Ngữ Yên, một tấm lòng xả thân vì bạn bè…
Kể từ lúc gặp Mộ Dung Phục, chàng luôn kính phục Mộ Dung Phục, và tự trách bản thân mình kém tài nên không được Vương Ngữ Yên để ý tới.
Nhưng nhìn kỹ ra, Đoàn Dự là người yêu thương Vương Ngữ Yên cao độ, và nhiều lần xả thân vì tình yêu, không toan tính. Vì yêu Vương Ngữ Yên mà chàng nhiều lần cứu cả Mộ Dung Phục, kẻ tình địch của mình.
Trong trận chiến Thiếu Lâm Tự, Đoàn Dự đã lột xác, cái không trong người mất đi, trở thành cái có. Chính Đoàn Dự ban đầu cũng nghĩ rằng mình không đủ bản lĩnh đối đầu với Mộ Dung Phục, và khi ở trong thế đường cùng, mới dùng sở trường để đánh trả. Một trận huyết chiến với Mộ Dung Phục đã thấy rõ tài năng cũng như bản chất hiệp nghĩa cao thượng của Đoàn Dự. Trong khi đó, Mộ Dung Phục đã thể hiện rõ là một tên độc ác, tiểu nhân, không từ thủ đoạn để thực hiện mưu đồ của mình…
Sự đời “sắc sắc không không” là vậy. Mộ Dung Phục tuy bề ngoài có tất cả, nhưng bản chất bên trong lại không có gì, vậy mà lại lấy cái “không”, làm cái “có”, và tưởng rằng mình có tất cả. Từ đó có những hành động và suy nghĩ không được lòng người. Trịch thượng, cao ngạo, tiểu nhân không từ thủ đoạn và không có tình người.
Trong khi đó, Đoàn Dự bề ngoài có vẻ không có gì, nhưng lại có tất cả, có một gia đình hạnh phúc, có tuyệt chiêu “Lục Mạch Thần Kiếm’, có cả một trái tim yêu thương, có một tấm lòng nghĩa hiệp. Đoàn Dự lấy cái “không có gì” của mình để xử thế. Cuối cùng hóa ra được rất nhiều.
Mộ Dung Phục tưởng có mà hóa ra lại không. Còn Đoàn Dự tưởng không có mà loại hóa ra có …
Không ai là có tất cả, cũng như không ai là không có gì. Cái có chỉ là ảo ảnh và hư danh, còn cái không mới là thực. Sống khiêm tốn, lấy cái chân thành làm trọng, mới chính là có rất nhiều vậy.
No comments:
Post a Comment